Tips Codec và Container - Hiểu về tầm quan trọng của các định dạng ghi hình

Thảo luận trong 'Kỹ thuật dựng phim' bắt đầu bởi Son Kevin, 24/4/18.

Lượt xem: 751

  1. Son Kevin

    Son Kevin 23,97 hình/s

    [​IMG]
    Trong thời kỳ đầu của những đoạn video kỹ thuật số (những năm 1990), đã có một vài cách nhưng rất ít định dạng để có thể lưu trữ cảnh quay. Ngày nay, chúng ta có rất nhiều các định dạng khác nhau để lựa chọn. Hãy cẩn thận! Một lựa chọn không khôn ngoan trong định dạng có thể làm hỏng hoàn toàn những gì chúng ta đã làm.

    Có thể mất nhiều giờ làm việc khi render cảnh quay bằng các định dạng có tốc độ chậm hoặc cần phải được transcode (chuyển mã) nhưng không cần quá lo sợ! Khi bạn hiểu rõ về codec và Containers, bạn sẽ lại có thể tiếp tục thực hiện những đoạn video tuyệt vời của mình.

    Tại sao định dạng (Format) là vấn đề

    Có rất nhiều lý do khiến định dạng video trở thành rất quan trọng. Nếu bạn hiểu được định dạng máy quay sử dụng thì bạn có thể tính khoảng không gian lưu trữ bạn cần cho các thước phim bạn định quay. Để biết được liệu phần mềm hậu kỳ hoặc chỉnh sửa màu sắc có thể xử lý định dạng nguyên bản (raw) hay cần phải được chuyển mã, thì bạn cần phải biết về định dạng của cảnh quay đó. Khi tham gia một liên hoan phim hoặc đài truyền hình yêu cầu chuyển đến một định dạng của video, bạn càng hiểu rõ về định dạng đó, thì công việc của bạn càng đạt được kết quả cao.

    Chính xác thì định dạng là gì?

    Bằng cách hiểu một chút về codec và Containers được sử dụng trong các định dạng phổ biến, bạn sẽ có thể đưa ra sự lựa chọn tốt hơn cho công việc của mình. Khi ai đó hỏi về định dạng của video, họ thường muốn biết Containers và codec đã được sử dụng trong đó - và có thể là tiêu chuẩn mã hóa – tất nhiên là trừ khi đoạn video đó thuộc thời kỳ đen trắng, và khi đó, họ thường muốn biết loại băng mà video được thực hiện và hy vọng rằng họ có thể tìm thấy phương thức để trình chiếu đoạn phim đó.

    Codecs
    [​IMG]
    Codec là trình tự được sử dụng để bố trí dữ liệu của một tệp âm thanh hoặc hình ảnh theo phương thức có thể được sử dụng để phát, chỉnh sửa hoặc thay đổi các codec khác (chuyển mã). Codec được sử dụng để tổ chức dữ liệu đa phương tiện, nhưng dữ liệu đó được lưu trong một Containers. Có rất nhiều loại codec âm thanh hoặc hình ảnh khác nhau và chúng đều có lợi thế riêng.

    Containers (Vùng chứa)
    [​IMG]
    Một Containers hoặc wrapper là những gì được sử dụng để chứa dữ liệu âm thanh và video trong một tệp cùng với thông tin bổ sung. Các Containers có đuôi tệp tin như .mov, .avi hoặc .mp3. Trong khi một số Containers chỉ có thể giữ media trong một codec cụ thể, thí dụ như tệp .mpg chỉ chứa codec MPEG, một số tệp như .mov, có thể chứa dữ liệu bằng nhiều codec âm thanh và video. Container có thể cho biết dữ liệu âm thanh và video có được lưu giữ trong đó hay không, và các phần mềm play media có thể phát chúng cùng một lúc.

    [​IMG]
    Containers thường lưu một lượng lớn dữ liệu media trong tệp. Những dữ liệu đó có thể đơn giản như tỷ lệ khung hình của video, hiển thị codec được nén, bitrate, độ phân giải, thời lượng cảnh quay... Các dữ liệu của Containers cũng có thể cho chúng ta biết cảnh quay đó đã được thực hiện theo tiêu chuẩn nào.

    Không quá áp đặt các tiêu chuẩn.

    Một đại lý xe hơi có thể cho bạn biết rằng một chiếc xe hơi mà họ bán có kèm theo lốp dự phòng tiêu chuẩn, nhưng các tiêu chuẩn mà bánh xe đã được sản xuất chỉ có thể phù hợp với một vài mẫu xe, dòng xe và năm sản xuất của xe chứ không phải khớp với bất kỳ chiếc xe nào. Thật buồn là đối với các định dạng video cũng giống như vậy. Nếu có người nói với bạn rằng một video có định dạng NTSC, họ chỉ có thể đề cập đến một tỷ lệ khung hình chuẩn NTSC như 29.97 khung hình / giây. Nếu một video được gọi là Rec 709, điều này đề cập đến một bộ tiêu chuẩn cụ thể cho HDTV bao gồm những thứ như tỷ lệ khung hình, khoảng màu và độ phân giải, mặc dù người ta có thể chỉ ra rằng ngay cả Rec. 709 cũng có thể hỗ trợ nhiều tỷ lệ khung hình.

    Để làm cho mọi thứ trở nên khó hiểu hơn, bạn có Rec 2020 cho UHDTV (TV 4K) và chuẩn DCI cho phim 4K. Các tiêu chuẩn này có độ phân giải khác nhau và các tỉ lệ khung hình khác nhau. Rec. 2020 có tỉ lệ khung hình là 1,78: 1 (16 X 9), trong đó DCI hỗ trợ 1,85: 1 và 2,39: 1 (khoảng 17 X 9 và 21 X 9). Vì vậy, nếu bạn đang làm một dự án như một bộ phim ngắn sẽ cần bản sao trong Blu-ray và nó cũng sẽ phát từ DCP (Digital Cinema Package) tại rạp, hãy nhớ rằng các tiêu chuẩn cho những định dạng này rất khác nhau .

    Một số định dạng đã được tạo cho video sử dụng các codec phổ biến, nhưng định dạng đó chỉ cho phép một số biến thể nhất định như độ phân giải và bitrate có thể được sử dụng trên các phần cứng và phần mềm tiêu chuẩn. AVCHD và DivX đều là các định dạng sử dụng codec H.264 (MPEG-4) nhưng lại có các tiêu chuẩn khác nhau.

    Tránh thao tác nén định dạng.

    Nén tệp video có thể làm mất chất lượng hình ảnh và âm thanh. Lấy cùng một tập tin và nén nó nhiều lần có thể làm cho chất lượng tồi tệ hơn nhiều. Hầu hết các máy chủ video trực tuyến như Vimeo và YouTube sẽ giải nén video bạn tải lên để đảm bảo rằng bạn có thể duy trì chất lượng như cũ trước khi đăng tải. Có thể là sẽ có lúc, bạn muốn chỉnh sửa và kiểm soát lại đoạn phim nguồn hoặc chuyển mã sang các codec không nén (uncompressed) hoặc lossless codec để duy trì chất lượng của thành phẩm.

    Một tệp sử dụng codec không bị nén (uncompressed) sẽ lưu trữ được chất lượng của sản phẩm tốt, nhưng dung lượng của nó là khá lớn. Còn lossless codec (không tổn hao) có thể nén các footage và không làm giảm chất lượng của chúng nhưng có thể giảm dung lượng đến mức tối thiểu. Một bộ lossy codec (nén có tổn hao) có thể sẽ nén và làm giảm chất lượng của những tệp truyền thông mà nó lưu trữ. Với bộ nén lossy codec, nén càng nhiều, dung lượng file càng nhỏ và chất lượng càng giảm.

    Hầu hết các máy quay và máy ghi âm sử dụng một số bộ nén để bạn có thể giữ càng nhiều dữ liệu trong quá trình làm việc càng tốt. Nếu những hình ảnh cuối cùng của bạn được lấy từ cảnh quay gốc, thì việc mất công nhất chính là giải nén hiển thị hình ảnh đó nếu cần. Xin lưu ý rằng nếu bạn muốn giữ được các biếu hiện màu của mình phục vụ cho hậu kỳ chỉnh màu thì không nên sử dụng codec nén. Nếu bạn sử dụng một codec trung gian như ProRes 422 hoặc Matrox MPEG-2, thì bạn sẽ thấy rằng chất lượng hình ảnh bị giảm, nhưng để dễ dàng trong công việc và tùy thuộc vào định dạng sử dụng, đó có thể trở thành một lựa chọn tốt. Tốt nhất là bạn nên kiểm tra quy trình làm việc và quyết định xem có nên nén hay không, tránh trường hợp khi phát hiện ra rằng chất lượng tệp của mình bị giảm thì quy trình nén đã thực hiện được một nửa.

    Khả năng tương thích

    Khả năng tương thích với các codec và định dạng khác nhau cho phần cứng và phần mềm vẫn có thể là một thách thức lớn. Bạn muốn đảm bảo rằng bất kỳ codec nào bạn định sử dụng trong quá trình thực hiện công việc đều có thể duy trì được trên bất kỳ phần mềm hoặc hệ thống nào. Bạn thường thấy những thay đổi màu sắc trong hình ảnh chuyển từ một phần mềm này sang một phần mềm khác vì không xử lý dữ liệu hình ảnh theo cùng một phương thức. Trong một dự án lớn hoặc một quá trình mà tính nhất quán là quan trọng, thì việc kiểm tra quy trình làm việc trước khi bắt đầu có thể giúp bạn tránh hoặc tìm ra cách bù đắp cho các vấn đề thường gặp.

    Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh (tổ chức trao giải Oscar) gần đây đã đưa ra một định dạng tập tin hình ảnh chuẩn và quy trình công việc được gọi là ACES. Định dạng này được thiết kế để loại bỏ sự thay đổi màu sắc và các vấn đề tương thích giữa các phần mềm khác nhau thông qua hậu kỳ và lưu trữ. Định dạng này đã được hỗ trợ trong các phần mềm như Premiere Pro và DaVinci Resolve, được sử dụng trong các bộ phim như "Chappie". Họ cũng đang thực hiện phát triển trên phần cứng như ACES. ACES, cài đặt miễn phí và dễ sử dụng; đó là tiêu chuẩn nền tảng đầu tiên (phim và video) cho lưu trữ hình ảnh chuyển động kỹ thuật số.

    Định dạng trung gian

    Các codec hoặc định dạng trung gian được sử dụng cho công việc sau sản xuất trong nhiều tình huống; tuy nhiên, để có kết quả nhanh nhất, bạn nên tránh sử dụng định dạng trung gian và nên thực hiện từ bản gốc. Trong nhiều trường hợp, việc sử dụng các định dạng trung gian là không thể tránh. Nếu phần cứng và / hoặc phần mềm bạn đang sử dụng cho quá trình làm việc không hỗ trợ định dạng gốc của footage, bạn sẽ cần phải sử dụng định dạng trung gian. Nếu bạn không giữ footage gốc và có không gian lưu trữ hạn chế cho các tệp, thì định dạng trung gian có thể là lựa chọn tốt hơn cho bạn.

    Bộ giải mã âm thanh

    Tệp WAV (.wav) có thể được gọi là định dạng âm thanh chuẩn (không có tiêu chuẩn âm thanh toàn cầu, ACES chỉ hỗ trợ các tệp hình ảnh). Chúng tương thích với hầu hết các phần mềm sản xuất và phần mềm trình phát và không nén nhỏ các tệp video. Một số máy quay ghi lại định dạng tương thích WAV, nhưng nó sẽ liệt kê dưới dạng PCM hoặc Linear PCM (LPCM) vì đây là codec được sử dụng và âm thanh phải được đặt trong một Containers như .avi hoặc .mov để có thể đồng bộ hóa với video cũng đang được ghi lại. Mã hóa âm thanh PCM cũng được sử dụng trong các tệp AIFF. Trong khi có một số lượng lớn codec âm thanh khác nhau, thì WAV sẽ là lựa chọn tốt nhất cho việc thực hiện video.

    Codecs chung

    Mặc dù có hàng trăm codec âm thanh và video được sử dụng cho các mục đích khác nhau, nhưng dưới đây là danh sách các codec phổ biến và các ứng dụng tiêu biểu của chúng.


    H.264 (MPEG-4)

    Thường được gọi là MPEG-4, H.264 sử dụng tính năng nén dữ liệu và là một trong những codec video được sử dụng phổ biến nhất hiện nay. Codec này được hỗ trợ và sử dụng rộng rãi trong sản xuất, hậu kỳ và phân phối video. Nhiều máy quay và máy quay DSLR ghi lại với định dạng H.264 (thông dụng nhất từng làm mưa làm gió ở ở Việt Nam là Canon 5D Mark II :)). Đó là tiêu chuẩn cho đĩa Blu-ray cũng như nhiều máy chủ các trang video trực tuyến. H.264 hiệu quả hơn MPEG-2 và nó thường cung cấp chất lượng video tốt hơn mặc dù tốc độ là như nhau.

    MPEG-2

    Đây là tiêu chuẩn cho đĩa DVD và ban đầu được sử dụng cho truyền hình cáp. Nó được sử dụng cho băng video HDV và phổ biến cho video trên trang trực tuyến. Hiện nay, một số máy quay vẫn sử dụng MPEG-2 và thường được sử dụng để hiển thị bản xem trước trên các phần mềm chỉnh sửa. MPEG-2 là một định dạng nén nhưng khi sử dụng ở mức nén thấp nó có thể mang lại chất lượng hình ảnh cao.

    H.265 (MPEG-H, HEVC)

    Bộ mã hóa lossy và là bản nâng cấp tiếp theo của H.264, H.265 cho phép nén tốt hơn so với phiên bản tiền nhiệm H264 trước của nó. Mặc dù bây giờ không có nhiều hỗ trợ cho H.265, thế nhưng chẳng bao lâu nữa định dạng này sẽ phát triển rộng rãi hơn nữa.

    Flash

    Flash là một trong những lựa chọn phổ biến nhất cho việc mã hóa video trực tuyến, nhưng bây giờ, chương trình Adobe phát triển, codec nén được sử dụng cho hoạt hình và trò chơi là chủ yếu.

    MJPEG (Motion JPEG)

    MJPEP đã từng được sử dụng cho video trên trang trực tuyến và một số tác phẩm đăng tải. Bộ giải mã không hiệu quả như MPEG-2 hoặc H.264 và hiếm khi được sử dụng. MJPEG dựa trên định dạng nén JPEG được sử dụng cho hình ảnh tĩnh.

    JPEG 2000

    Một mã nén tổn hao (lossy), JPEG 2000 là dòng tiếp theo của các định dạng JPEG dành cho ảnh tĩnh. Định dạng JPEG 2000 cho phép trình phát hình ảnh có chất lượng rất cao và đó là bộ nén được sử dụng cho các định dạng phim chiếu rạp (DCP).

    REDCODE

    Hãng Red Digital Cinema đã phát triển biến thể riêng của JPEG 2000 cho các máy quay phim của họ có tên REDCODE. Đó là một bộ nén ít tổn hao, nén hình ảnh chất lượng cao, hỗ trợ bởi hầu hết phần mềm hậu kỳ chuyên nghiệp nhất. REDCODE sử dụng tệp tin có phần mở rộng *.r3d.

    ProRes

    Apple ProRes là một loạt các codec cung cấp đồng thời cả hai bộ nén không mất dữ liệu (lossless) và nén mất dữ liệu (lossy). Mặc dù các codec ProRes được thiết kế cho phần mềm trung gian, thế nhưng chúng được sử dụng như là các định dạng ghi bởi các nhà sản xuất máy quay và máy ghi âm vì sự phổ biến của codec với người dùng cũng như sự hỗ trợ của các công ty phần mềm dành cho codec. Các mã ProRes là sự thay thế cho mã trung gian cũ của Apple.

    DNxHD

    Bộ giải mã trung gian của Avid, DNxHD, được thiết kế để làm việc với phần mềm của họ. Giống như ProRes, các nhà sản xuất phần cứng hiện đang sử dụng DNxHD trong các sản phẩm của họ.

    WMV

    Windows Media Video codec do window phát triển đã lỗi thời vì khả năng nén mất dữ liệu và chưa bao giờ được hỗ trợ rộng rãi ngoại trừ các sản phẩm của Microsoft. WMV là mã video thích hợp cho PowerPoint.

    VP9

    VP9 là mã định dạng được thiết kế bởi Google sử dụng cho YouTube và được hỗ trợ bởi nhiều trình duyệt web cho video HTML5. Có thể thêm các tùy chọn không nén vào codec.

    HuffyYUV và Lagarith

    HuffyYUV và Lagarith đều là các codec video miễn phí thường được kết hợp với một wrapper .avi. Hai codec này không phổ biến bởi vì ở tốc độ nén khoảng 3: 1 chúng không tiết kiệm được nhiều không gian so với các tệp video không nén.

    Codec cũ hơn

    Dưới đây là một vài codec đã từng được thay thế hoặc không còn được hỗ trợ rộng rãi: Apple Intermediate, Apple Animation,, MPEG-1, RealVideo (Real Player), Indeo và Cinepac.

    Các Containers và định dạng chung

    Có hàng chục định dạng video kỹ thuật số và các Containers khác nhau; đây là danh sách các Containers và định dạng phổ biến, cũng như cách sử dụng thông thường của chúng.

    CinemaDNG

    Phát triển bởi Adobe và đôi khi bị nhầm lẫn với AdobeDNG (đối với các máy ảnh tĩnh), CinemaDNG được thiết kế để trở thành một định dạng hình ảnh chuẩn hóa cho các tác phẩm điện ảnh. CinemaDNG hỗ trợ các tập tin ảnh không nén và nén. Một vài năm gần đây, những hỗ trợ dành cho CinemaDNG ngày càng giảm, ngay cả từ Adobe. Hiện nay, có cả sản phẩm phần cứng và phần mềm hỗ trợ CinemaDNG nhưng các tệp cho HD, 2K và 4K có xu hướng rất lớn.

    ACES (Academy Color Encoding System)

    ACES là một hệ thống quản lý màu sắc và hình ảnh, trao đổi file miễn phí, và nó đang được phát triển trong phần mềm hỗ trợ. ACES sử dụng định dạng tệp OpenEXR được phát triển bởi công ty kỹ xảo phim nổi tiếng Industrial Light and Magic (ILM). Tệp ACES OpenEXR là các chuỗi hình ảnh không nén, nhưng bạn không cần phải thực hiện chỉnh màu bằng hệ thống của ACES. Bạn chỉ cần chọn tệp ACES phù hợp với sản phẩm trong phần mềm đăng tải của bạn, nhập cảnh quay và bắt đầu thao tác. ACES là tiêu chuẩn lưu trữ toàn cầu duy nhất dành cho video kỹ thuật số, vì vậy nếu bạn muốn con cháu có thể xem được các tác phẩm của mình, thì sử dụng vùng lưu trữ chuẩn như The Academy (Oscar) là một bước khởi đầu tốt để đảm bảo rằng họ có thể .

    AVI

    Containers AVI (.avi) được hỗ trợ bởi hầu hết các phần mềm đăng tải. Nó có thể sử dụng được số lượng lớn nhất codec âm thanh và video của bất kỳ Containers nào, điều đó khiến cho định dạng .avi trở nên hữu ích.

    MOV

    Apple đã phát triển mã Containers MOV (.mov), nhưng không giới hạn các codec Apple hoặc phần cứng. Bạn có thể làm việc với các tập tin MOV trong Linux , Windows cũng như các phần mềm cơ bản của Apple với một số lượng lớn các mã tùy chọn.

    AVCHD

    Cùng với sự phát triển của Sony và Panasonic dưới dạng định dạng ghi HD, AVCHD thường được sử dụng bởi máy quay video gia đình. Tiêu chuẩn sử dụng bộ giải mã video H.264 kết hợp với hỗ trợ cho âm thanh nén hoặc không nén. Kể từ khi định dạng được sử dụng bởi nhiều máy ảnh, các phần mềm hỗ trợ ngày càng trở nên hổ biến rộng rãi. AVCHD thường sử dụng các phần mở rộng của tệp .mts và .m2ts.

    AVC-Intra

    Panasonic đã phát triển định dạng AVC-Intra cho máy quay video chuyên nghiệp. AVC-Intra sử dụng nén nội suy (intra-frame compression), có nghĩa là hình ảnh được nén trên cùng một khung hình, trái ngược với nén trên nhiều khung hình như AVCHD. AVC-Intra được hỗ trợ bởi phần mềm chuyên nghiệp nhất và sử dụng phần mở rộng là *.MXF.

    MXF

    MXF là một định dạng được thiết kế để trở thành hệ chuẩn cho việc trao đổi tệp nén video. Dù có hỗ trợ phần mềm cho MXF, thế nhưng MFX không được sử dụng rộng rãi như AVI hoặc MOV.

    XAVC và XAVC-S

    Các định dạng tệp này do Sony phát triển và sử dụng trên bộ nén H.264 để ghi lại video HD và 4K cho máy quay. Các phầm mềm hỗ trợ cho định dạng này đang được phát triển và cũng sử dụng Containers MXF.

    Kết luận

    Giá trị của một codec hoặc container là làm thế nào để nó phù hợp với quá trình thực hiện công việc. Định dạng phổ biến có thể không phù hợp với bạn, nhưng sẽ có nhiều thông tin trợ giúp hơn khi bạn sử dụng các định dạng Containers phổ biến. Hãy nhớ kiểm tra các thông số kỹ thuật của phần cứng và phần mềm của bạn khi kết hợp các bước thực hiện trong quá trình làm việc của bạn. Bằng cách xem xét các dự án mà bạn muốn thực hiện, bạn có thể tìm ra codec và Containers có thể phù hợp nhất với công việc của mình.

    P/s Bạn đã bao giờ thấy video mà định dạng là một chuỗi ảnh tĩnh (Image Sequence)?

    Có thể sử dụng Image Sequence để dựng hình; thêm vào đó, một số phần mềm hoạt họa chỉ xuất ra các chuỗi hình ảnh. Lưu một video clip dưới dạng một loạt các hình ảnh tĩnh thay vì video dựa trên khung hình trong một tệp tin có thể có một số lợi thế. Nếu bạn có một video có nhiều hiệu ứng mạnh mà đang trong quá trình vẽ chuỗi hình ảnh, và đến giữa chừng thì biểu hiện màu của bạn bị lỗi, bạn có thể chọn điểm dừng lại vì biểu hiện màu sẽ tốt hơn cho đến khi khung cuối cùng bạn hoàn thành. Nếu bạn đang chuyển đổi sang định dạng tệp video như AVI và trình biểu hiện bị gián đoạn, toàn bộ tệp sẽ không sử dụng được.


    Các chuỗi ảnh được hỗ trợ dưới dạng các định dạng xuất và nhập bởi nhiều gói phần mềm hậu trình phổ biến, bao gồm một số phần mềm sử dụng cho các ảnh tĩnh như Photoshop. Bạn thậm chí có đạt được hiệu suất tốt hơn bằng cách sử dụng một chuỗi hình ảnh để tạo một tập tin video trong một số phần mềm bởi vì việc mã hóa các chuỗi hình ảnh đơn giản hơn.

    Một trong những ưu điểm lớn nhất đối với chuỗi ảnh là lưu trữ. Nếu một tập tin trong chuỗi hình ảnh đã được lưu trữ bị hỏng và không thể sửa chữa hoặc mở bằng bất kỳ phần mềm có sẵn nào thì tất cả những gì bị mất chỉ là một khung hình đơn. Bằng cách phân tích khung xuất hiện trước khung hình bị mất và một khung theo sau nó, các công cụ tìm kiếm trong nhiều chương trình đăng tải có thể tạo ra một khung để chèn vào giữa hai khung; nếu được thực hiện đúng, sự hiện diện của khung chèn thêm trở nên rất thuyết phục. Mặc dù các công cụ này được thiết kế để tạo khung cho chuyển động chậm, nhưng chúng cũng có thể được sử dụng để phục hồi. Nếu một tệp có chứa video dựa trên khung (trái với chuỗi hình ảnh) bị hỏng thì rất khó chỉnh sửa và đôi khi là không thể khôi phục lại bất kỳ đoạn phim nào.

    Tuy nhiên còn có một vài nhược điểm khi sử dụng các chuỗi hình ảnh. Chúng không có âm thanh vì vậy bạn sẽ phải có thêm yếu tố âm thanh trong tập tin riêng của mình. Ngoài ra, một số phần mềm không hoạt động tốt khi sử dụng các chuỗi ảnh nén. Mặc dù vậy, tùy thuộc vào loại dự án mà bạn thực hiện, các trình tự hình ảnh vẫn có thể phù hợp với quy trình công việc của bạn.

    Đây là một bài viết chuyên sâu về kỹ thuật, vậy hãy dành thời gian nghiên cứu dần dần.
     
    longcubi111 thích bài này.